Yeni bank tarifləri vətəndaşlar arasında suallar yaradıb. Komissiyaları kimin ödəyəcəyini, əvvəllər vəziyyətin necə olduğunu və 2027-ci il aprelin 1-dən nələrin dəyişəcəyini izah edirik.
Bu gün, oktyabrın 14-də Azərbaycan Mərkəzi Bankı pul köçürmələrinin emalı üzrə yeni tarifləri açıqlayıb. Xüsusilə, kartdan-karta köçürmələr üçün əməliyyatın məbləğindən asılı olaraq 3 qəpikdən 4 manatadək xidmət haqqı müəyyən edilib.
Xəbərin yayılmasından sonra bir çox vətəndaş bundan sonra başqa şəxsin kartına edilən hər köçürməyə görə əlavə komissiya ödəməli olacağını düşünüb.
İnsanoid.com əslində nə baş verdiyini sadə dillə izah edir.
İlk növbədə başa düşmək lazımdır ki, açıqlanan məbləğlər əhali üçün müəyyən edilmiş yeni məcburi komissiyalar deyil. Söhbət bankların və ödəniş təşkilatlarının müəyyən əməliyyatların emalına görə Mərkəzi Banka ödədikləri xidmət haqlarından gedir.
Üstəlik, Mərkəzi Bank özü də məsələ ilə bağlı açıqlama verərək yeni komissiyaların birbaşa vətəndaşlara şamil edilmədiyini vurğulayıb.
Məsələn, siz öz kartınızdan dostunuzun kartına 500 manat göndərirsiniz. Əgər əməliyyat Banklararası Kart Mərkəzi (BKM) vasitəsilə emal olunursa, yeni tariflərə əsasən, bunun üçün 10 qəpik xidmət haqqı nəzərdə tutulur.
Amma bu, kartınızdan avtomatik olaraq əlavə 10 qəpik tutulacağı demək deyil. Həmin məbləği Mərkəzi Banka müvafiq əməliyyatın emalına cavabdeh olan bank və ya digər maliyyə təşkilatı ödəməlidir.
Bəs əvvəllər necə idi? Banklar ümumiyyətlə heç nə ödəmirdilər?
Ödəyirdilər. Əvvəllər də banklar Mərkəzi Bankın ödəniş sistemləri vasitəsilə həyata keçirilən əməliyyatlara görə müəyyən xərclər çəkirdilər.
Məsələn, AZIPS (bankların bir-biri ilə real vaxt rejimində, o cümlədən iri məbləğli və təcili ödənişlər üzrə hesablaşmalar aparmasına imkan verən sistem) və XÖHKS (banklar arasında nisbətən kiçik məbləğli, müntəzəm və təcili olmayan ödənişlərin həyata keçirilməsi üçün nəzərdə tutulan sistem) vasitəsilə aparılan müəyyən banklararası əməliyyatlar üçün xüsusi tariflər mövcud idi.
Bu tariflərin məbləği əməliyyatın həcmindən və həyata keçirildiyi vaxtdan asılı olurdu.
Lakin Mərkəzi Bankın 2022-ci ilin sentyabrından qüvvədə olan tariflər siyahısında BKM vasitəsilə kartdan-karta köçürmələrin emalı üçün ayrıca xidmət haqqı göstərilmirdi. Eyni zamanda, banklararası kart klirinqi üzrə bəzi əməliyyatlar ödənişsiz həyata keçirilirdi.
İndi isə BKM vasitəsilə kart köçürmələrinin emalı üçün ayrıca tarif cədvəli müəyyən edilib.
Deməli, banklar üçün hər şey bahalaşıb?
Tam olaraq yox. Mərkəzi Bank eyni vaxtda bir neçə ödəniş sistemi üzrə tarifləri dəyişib.
Belə ki, AZIPS vasitəsilə aparılan əməliyyatlar üzrə maksimal tariflər iki dəfə, XÖHKS üzrə isə 1,5 dəfə azaldılıb. Amma bu, bütün əməliyyatların ucuzlaşdığı demək deyil. Bəzi hallarda yeni tariflər əvvəlkilərdən daha yüksək ola bilər.
Bundan başqa, komissiyaların hesablanması qaydası da dəyişdirilib. Əvvəllər bəzi tariflər əməliyyatın həyata keçirildiyi vaxtdan da asılı olduğu halda, indi ödənişin məbləğinə uyğun sabit xidmət haqları müəyyən edilir.
Bütün bunlar adi vətəndaşlar üçün nə deməkdir?
Əgər bankınız hazırda müəyyən limit daxilində kartdan-karta pulsuz pul köçürməyə imkan verirsə, Mərkəzi Bankın yeni qərarı öz-özlüyündə bu imkanı ləğv etmir.
Lakin kommersiya bankları müştəriləri üçün xidmət haqlarını müstəqil şəkildə müəyyənləşdirirlər. Buna görə də gələcəkdə bəzi bankların pul köçürmələri üzrə komissiyalarını yenidən nəzərdən keçirəcəyi istisna deyil.
Mərkəzi Bankın yeni tarifləri 2027-ci il aprelin 1-dən qüvvəyə minəcək.
Beləliklə, bu gün açıqlanan dəyişikliklər Azərbaycanda vətəndaşlar arasında bütün kartdan-karta köçürmələrin ödənişli olacağı anlamına gəlmir. Söhbət hər bir kart sahibi üçün məcburi əlavə komissiyanın tətbiqindən deyil, bank əməliyyatlarının emalı üzrə xidmət haqlarının yenidən müəyyənləşdirilməsindən gedir.
