Azərbaycan elmi-fəlsəfi və bədii-estetik fikir tarixində mühüm yer tutan Abbasqulu ağa Bakıxanov maarifçilik fəaliyyəti, çoxşaxəli elmi və ədəbi irsi ilə tanınır. Onun fəaliyyəti dövrünün ziyalıları tərəfindən yüksək qiymətləndirilib və böyük təsir göstərib.
1794-cü il iyunun 21-də Bakının yaxınlığındakı Əmircan kəndində anadan olub. Atasının siyasi məğlubiyyətindən sonra ailəsi ilə birlikdə Qubaya – Amsar kəndinə köçüb. 1819-cu ildə general Yermolovun dəvəti ilə Tiflisə gedərək Qafqaz Baş Hərbi İdarəsində şərq dilləri üzrə tərcüməçi vəzifəsində çalışıb.
Bakıxanovun əsas əsərləri arasında “Qanuni-Qüdsi”, “Əsrarül-mələküt”, “Təhzibül-əxlaq”, “Eynül-mizan”, “Kəşfül-qəraib” və ən məşhuru olan “Gülüstani-İrəm” xüsusilə seçilir. O, dil, tarix, coğrafiya, astronomiya, məntiq və psixologiya sahələrində də əsərlər yazıb. “Təhzibül-əxlaq” əsərində gənclərin əxlaqi tərbiyəsi və cəmiyyət haqqında fəlsəfi fikirlərini əks etdirib.
“Gülüstani-İrəm” əsəri Azərbaycan və Dağıstanın qədim tarixindən bəhs edir, zəngin faktoloji bazaya əsaslanır. Bu əsər Azərbaycan tarixşünaslığının əsasını qoymuşdur. O, müxtəlif mənbələrə – dini kitablar, salnamələr, əfsanələr, arxeoloji tapıntılar və klassik elmi ədəbiyyata istinad etmişdir.
Bakıxanov həm də Qüdsi təxəllüsü ilə şeirlər yazıb. 1828-ci ildə Türkmənçay müqaviləsinin imzalanmasında tərcüməçi kimi iştirak edib.
1847-ci ildə Məkkədən Mədinəyə səfəri zamanı vəba xəstəliyindən vəfat edib və Vadiyi-Fatimədə dəfn olunub.
