2025-ci ildə Azərbaycanda 95 875 uşaq doğulub. Bu, əvvəlki illə müqayisədə 6,3% azdır və Dövlət Statistika Komitəsinin təqdim etdiyi 2000–2025-ci illər üzrə məlumatlarda ən aşağı göstəricidir. Həmin il rəsmi qeydə alınmış nikahların və boşanmaların sayı da azalıb. Lakin on il əvvəlin göstəriciləri ilə müqayisədə nikahların və doğulanların sayı əhəmiyyətli dərəcədə azaldığı halda, boşanmaların sayı artıb.
Insanoid.com xəbər verir ki, bu məlumatlar Dövlət Statistika Komitəsinin ""Azərbaycanda qadınlar və kişilər – 2026" statistik məcmuəsində" yer alıb. Komitə məcmuənin yayımlandığını 2026-cı il oktyabrın 27-də açıqlayıb. Məqalədə nəzərdən keçirilən əsas göstəricilər 2025-ci ilə aiddir.
Son on il ərzində nikahların sayı 29,4%, doğulanların sayı 42,3% azalıb, boşanmaların sayı isə 62% artıb. Bununla belə, 2024-cü illə müqayisədə 2025-ci ildə hər üç göstəricidə azalma qeydə alınıb: nikahların sayı 1,9%, boşanmaların sayı 3,3%, doğulanların sayı isə 6,3% aşağı düşüb.
İlk nikaha daxil olanların orta yaşı bir qədər yüksəlib. 2025-ci ildə ilk dəfə nikaha daxil olan qadınların orta yaşı 24,1, kişilərinki 28,7 olub. On il əvvəl bu göstəricilər müvafiq olaraq 23,6 və 27,5 yaş təşkil edib. Təkrar nikahlar da daxil olmaqla, bütün rəsmi nikahlar üzrə orta yaş daha yüksək olub: 2025-ci ildə qadınlarda 25,1, kişilərdə 30,1 yaş.
Rəsmi nikaha daxil olanlar arasında yetkinlik yaşına çatmayanlar da olub: 18 yaşdan kiçik 116 gəlin və bir bəy. 2024-cü ildə bu yaşda olan gəlinlərin sayı 185 olub. Bu statistika yalnız rəsmi qeydə alınmış nikahları əhatə edir.
Nikahlarla boşanmaların sayının nisbətini düzgün şərh etmək vacibdir. 2025-ci ildə qeydə alınmış hər 100 nikaha təxminən 42,6 boşanma düşüb. Bu, həmin il ailə quran cütlüklərin 42,6%-nin boşanması demək deyil: qeydə alınan boşanmalar müxtəlif illərdə bağlanmış nikahları əhatə edir.
Nikahın boşanmaya qədər davam etdiyi müddət də bunu göstərir. Boşanmaların 7 354-ü, yəni 35,6%-i 10–19 il davam etmiş nikahların payına düşüb. Daha 2 681 boşanma, yaxud ümumi sayın 13%-i 20 və daha çox il davam etmiş nikahlar üzrə qeydə alınıb. Beləliklə, boşanmaların təxminən yarısı — 48,5%-i — ən azı on illik nikahdan sonra baş verib. Beş ildən az davam etmiş nikahlara isə 5 795 boşanma, yaxud ümumi sayın 28%-i düşüb.
Boşanmaların əhəmiyyətli bir hissəsi uşaqlı ailələrdə qeydə alınıb. Komitənin ayrıca dərc edilmiş rəsmi cədvəlinə əsasən, 2025-ci ildə 18 yaşdan kiçik uşaqları olan 10 184 ailədə nikah pozulub. Bu, bütün rəsmi qeydə alınmış boşanmaların 49,3%-ni təşkil edir. Həmin ailələrdəki yetkinlik yaşına çatmayan uşaqların sayı 17 658 olub.
Bu ailələrin 4 284-ü biruşaqlı, 5 900-ü isə iki və daha çox uşaqlı olub. 2015-ci ildə boşanmanın qeydə alındığı ailələrdə 9 378 yetkinlik yaşına çatmayan uşaq olub. Son on il ərzində bu göstərici təxminən 88% artıb.
Yeni doğulanların sayının azalması ilə yanaşı, ümumi nəsilvermə əmsalı da aşağı düşüb. Bu göstərici 2025-ci ildə hər qadına 1,4 uşaq təşkil edib. 2015-ci ildə isə 2,1 olub. Şəhər yerlərində əmsal 1,2, kənd yerlərində 1,6 təşkil edib.
Bu əmsal hər yaş qrupunda doğum səviyyəsi nəzərdən keçirilən ilin səviyyəsində qalarsa, bir qadının bütün reproduktiv dövrü ərzində orta hesabla neçə uşaq dünyaya gətirəcəyini göstərir. Bu, hazırkı ailələrdə olan uşaqların faktiki orta sayı deyil.
Doğuş zamanı anaların orta yaşı da 2015-ci ildəki 25,1-dən 2025-ci ildə 26,5-ə yüksəlib. Şəhər yerlərində bu göstərici 27,7, kənd yerlərində isə 25,5 yaş olub. Burada ikinci, üçüncü və sonrakı uşaqlar da daxil olmaqla, bütün doğumlar nəzərə alınır.
Yetkinlik yaşına çatmayan analardan doğulan uşaqların sayı azalıb. 2025-ci ildə 15–17 yaşlı qızların dünyaya gətirdiyi uşaqların sayı 877 idisə, 2024-cü ildə isə bu rəqəm 1 279 olub. Azalma 31,4% təşkil edib. Bu 877 uşaqdan yalnız 37-si rəsmi qeydə alınmış nikahda olan analardan doğulub.
Ölkə üzrə ümumilikdə rəsmi qeydə alınmış nikahda olmayan qadınlar 11 626 uşaq dünyaya gətirib. Bu, bütün yeni doğulanların 12,1%-dir. Bu doğumların 8 832-si hər iki valideynin ərizələri əsasında, 2 794-ü isə yalnız ananın ərizəsi əsasında qeydə alınıb. Buna görə bu rəqəmi bütövlükdə yalnız anaları tərəfindən böyüdülən uşaqların sayı kimi təqdim etmək düzgün deyil.
Yeni doğulanların əksəriyyəti analarının birinci və ya ikinci uşağı olub. Doğum ardıcıllığı üzrə birinci uşaqların sayı 42 424, ikinci uşaqların sayı isə 32 810 olub. Birlikdə onlar bütün doğulanların 78,5%-ni təşkil edib.
Doğulan oğlan və qızların sayı arasında da nəzərəçarpan fərq qalır. 2025-ci ildə hər 100 qıza 113 oğlan düşüb. Bu nisbət doğum ardıcıllığına görə dəyişib: birinci uşaqlar arasında hər 100 qıza 108 oğlan, üçüncü uşaqlar arasında 133, dördüncü uşaqlar arasında isə 140 oğlan düşüb.
