Bu gün ilin 365 gecəsinin ən uzunu və 40 gün davam edən Böyük çillənin ilk gecəsidir. Çillə gecəsi Azərbaycanın müxtəlif bölgələrində xüsusi təmtəraqla qeyd edilir.
AZƏRTAC xəbər verir ki, Novruza hazırlıq dekabrın 21-dən başlayır və üç mərhələdə davam edir. Birinci mərhələ Böyük çillə ilə Kiçik çillənin arası (21 dekabr-1 fevral), ikinci mərhələ Kiçik çillənin davam etdiyi müddət (1-20 fevral), üçüncü mərhələ isə dörd həftəlik axır çərşənbələri əhatə edən Boz aydır. Bundan sonra isə Novruz gəlir.
Filologiya elmləri doktoru, professor Yədulla Ağazadə bildirir ki, çillə sözü “çıl” sözündəndir, mənası isə “qırx” deməkdir: “Bu çillə xalq ədəbiyyatında “Şəbi yelda gecəsi” kimi də tanınır. Çillə sözü çətinlik, uzunluq mənasındadır. Yəni, qışın uzun müddət davam edəcək dövrünə qədəm qoyulur və bu dövr ağır keçəcək. İnsanlar isə bu çətin dövrün asan keçməsi üçün çalışır, bu məqsədlə “Şəbi yelda gecəsi”ndə maraqlı adət-ənənələrdən, rəmzlərdən istifadə edirlər. Bu adət-ənənələri bayram gecəsi bişirilən təamlarda, süfrə mədəniyyətində də görürük”.
Adətə görə bu günlərdə nişanlı qızların evlərinə xonça da aparılır. Xonçada isə qırmızı lent bağlanmış qarpızın olması mütləqdir.
Folklorşünas Yədulla Ağazadə deyir ki, xalqımız çilləni bayram kimi keçirməklə çətinliklərdən çıxmaq yollarını ortaya qoyur, soyuqdan, xəstəlikdən qorxmadığını ifadə edir: “Bunlar rəmzi xarakter daşıyır. Qarpızda olan yaşıllıq, sərinlik yazın, boranının narıncı rəngi isə günəşin, istiliyin rəmzidir. Bütün bunlar insanların qışdan, onun soyuğundan, sızağından çəkinmədiyini göstərir. Qarpızın nişanlı qızlara hədiyyə göndərilməsi və digər sovqatların aparılması isə onu göstərir ki, çillə gecəsi xalqımız tərəfindən bayram səviyyəsində qeyd olunur”.
Qədim inanclara görə, hər kəs ürəyində niyyət tutub, çillə axşamı kəsilmiş qarpız və ya qaynadılmış boranıdan bir dilim yesə, həm niyyətinə çatar, həm də növbəti qışa qədər xəstəliklərdən uzaq olar.
[gallery link="file" size="full" ids="210890,210891,210892"]
