Yola saldığımız 2024-cü il siyasət, iqtisadiyyat, incəsənət, təhsil kimi bütün sahələrdə maraqlı hadisələrlə yadda qaldı. Ötən il bəziləri üçün hüznlü, bəziləri üçün sevincli, bəziləri üçün də uğurlu il oldu. Bəs görəsən, incəsənət sahəsində ötən 2024-cü il hansı qalmaqallarla yadda qalıb? Çünki böyük pulların, ideyaların dövr etdiyi sənət dünyasında bu tip qalmaqallar üçün hər zaman zəmin yaranır. İnsanoid.com 2024-cü ildə incəsənət dünyasında baş verən əsas qalamaqalların siyahısını təqdim edir. Sözügedən hadisələr sənət dünyasında bəzən zəlzələ effekti ilə yadda qalıb.
Bir nəfərin zibili
Bəziləri üçün müasir incəsənət və zibil arasında sərhəd çox incədir. Onların arasında Hollandiya muzeyində lift operatoru da olub, o, səhvən sənət əsərinin bir hissəsini - boş pivə qutularını zibilliyə atıb. Niderlanddakı LAM Muzeyinin məlumatına görə, "Birlikdə keçirdiyimiz bütün yaxşı vaxtlar" adlı əl ilə çəkilmiş əsər "Fransız rəssamı Alexandre Lavetin dostları ilə bölüşdüyü əziz xatirələri" ni simvollaşdırır. Muzey həmçinin bildirib ki, texnikaya qarşı “heç bir düşmənçiliyi yoxdur” – axı pivə qutularının replikaları qəsdən şüşə liftin şaxtasında nümayiş etdirilib, sanki onları inşaat işçiləri orada tərk ediblər. Əşyalar daha sonra təmizlənmədən əvvəl zibil torbasından bütöv şəkildə çıxarılıb və nümayiş üçün geri qaytarılıb.
Vandalizm etiraz vasitəsi kimi
Just Stop Oil və digər fəal qrupların təşkil etdiyi etiraz adı altında mədəni irsin vandalizmi sürətlə yayılıb. Magna Carta, Mona Lisa və Stonehenge 2024-cü ildə onların hədəfləri arasında idi. Niderlandda Vermeerin "Mirvari Sırğalı Qız" əsərinə hücum edən üç belçikalı iqlim fəalı apelyasiya məhkəməsinin onların iki aylıq həbs cəzasını ləğv etməsindən sonra cəzadan xilas olub. Onlar 23 gün xüsusi nəzarət altında olublar.
Bununla belə, sentyabr ayında Britaniya hakimi Van Qoqun “Günəbaxanlar” rəsm əsərinə pomidor şorbası tökən iki kənc etirazçını həbs etmək qərarına gəlib. Onlardan biri 2 il, digəri 20 ay azadlıqdan məhrumetmə cəzası ilə üzləşib.
Bahalı banan
2019-cu ildə divara yapışqanla bərkidilmiş bananın 120 min dollara satılması hər kəsi şoka salmışdı. Amma 2024-cü ilin noyabr ayında baş verən hadisə sübut etdi ki, 120 min dollar elə də böyük pul deyilmiş. Sözügedən tarixdə Maurisio Kattelananın “Komediant” əsəri yenidən 1-1.5 milyon dollara hərraca çıxarıldı. Çinli milyarder Castin San bu “əsər”ə 6.2 milyon dollar ödədi. Kriptovalyuta milyarderi ödədiyi pula görə, bir rulon yapışqan lent və bir bananla yanaşı orijinallıq sertifikatı və quraşdırma təlimatı aldı. San Honq-Konqda mətbuat konfransı keçirib və dərhal kameralar qarşısında banan yeyib. “Tarixin bir parçası olmaq üçün onu yemək istəyirəm”, -deyə milyarder əməlinə haqq qazandırıb.
Mükafat qazanan süni intellekt
Yanvar ayında yaponiyalı yazıçı qadın etiraf edib ki, onun mükafata layiq görülən “Tokio şəfqət qülləsi” kitabı ChatGPT dəstəyi ilə yazılıb. Akutagava Mükafatını aldıqdan qısa müddət sonra Rie Kudan işin təxminən 5%-də süni intellektdən istifadə olunduğunu açıqladı. “Yaradıcılığıma özünü tam şəkildə ifadə etməyə imkan verərək, romanlarımı yazarkən süni intellektdən istifadəni davam etdirməyi planlaşdırıram”,-deyə yazıçı bildirib.
Kudanın etirafısüni intellektin yaradıcı sənayelərə yaratdığı təhlükə ilə bağlı davamlı ekzistensial suallar doğurdu. Bununla belə, iyun ayında fotoqraf Maylz Astrey Süni İntellektin rəngli fotolar müsabiqəsinə real flaminqo fotosunu yerləşdirdi və mükafat qazandı. O, bildirib ki, insanın hələ də robotlar qarşısında aktuallığını itirmədiyini sübut edib. Ana təbiət və insanlar maşınlara qalib gələ bilər.
Krallıq portretləri
Britaniya kral ailəsi Kraliça II Yelizavetanın ölümündən sonra ictimai imicini dəyişməyə davam edir. Lakin oğlu Kral III Çarlzın tacqoyma mərasimindən sonra ilk rəsmi portreti onların gözlədiyi kimi olmaya bilər.
Sosial mediada aqressiv şəkildə qırmızı rəngə boyanmış rəsm "müstəmləkəçilərin törətdiyi qırğının vizual təsviri" kimi təqdim edildi, bəziləri isə kralın "düz cəhənnəmə gedir" kimi göründüyünü yazdılar.
Tatlerin üz qabığında görünən Uels Şahzadəsinin portreti də mübahisələrə yol açıb. Britaniyanın “The Daily Telegraph” qəzetinin baş sənətşünası Alaster Suk yazıb ki, rəssam Hanna Uzorun tablosu “dözülməz dərəcədə pisdir” və “mövzusu ilə zərrə qədər də oxşarlığı yoxdur”.
