Novruz bayramı təzə ili, baharın ilk gününü qarşılamaq üçün qeyd edilir. Alimlər bu bayramın tarixinin qədim olduğunu və Zərdüştlük ənənələrindən irəli gəldiyini ehtimal edirlər.
İnanclara görə, təbiətin oyanması Novruzdan başlanır. Azərbaycanda bunu yeni ilin - Novruzun gəlişinə ən azı dörd həftə əvvəldən qeyd etməyə başlayırlar. Hər həftənin ikinci günləri Su, Od, Yel və Torpaq çərşənbəsi qeyd olunur.
Adət-ənənəyə görə, bayram süfrəsində yeddi xörək növü olmalıdır. Novruz süfrəsində yeməklərin şahı olan plovun yer alması zəruridir. Həmçinin səməni, Novruz şirniyyatları olan şəkərbura, paxlava, qoğal, badambura və müxtəlif çərəzlər süfrəni bəzəyir. Bayram süfrəsində bəzədilmiş yumurtalar və şamlar da yer alır.
Qədimdən Novruz bayramı günü top və tüfənglərdən atəş açılırdı. XIX əsrdə Rusiya tarixçisi Nikolay Dubrovin bu haqda belə yazmışdır: “Azərbaycanda baharın gəlməsini şəhər və kəndlərdə açılan yaylım atəşləri bildirirdi”.
Sovet dövründə Novruz bayramını qeyd etməyə icazə vermirdilər. Lakin bir çox azərbaycanlı ailəsi bu bayramı gizli qeyd edirdi.
Bayram günlərində tonqallar qalamaq, papaq atmaq, üzük falına baxmaq, yumurta döyüşdürmək, şam yandırmaq kimi adətlər də mövcuddur.
