Şəki Xan sarayı “Yuxarı Baş” Dövlət Tarix-Memarlıq Qoruğu ərazisində, Mirzə Fətəli Axundov küçəsində, Qala divarları içərisində yerləşir. Sarayın inşa tarixi XVIII əsrə aid edilir.
Şəki xanlarının yay sarayı olan bu binanın kim tərəfindən tikildiyi haqqında dəqiq məlumat yoxdur. Bəzi mənbələrə görə, saray Şəki xanlığının əsasını qoyan Hacı Çələbinin nəvəsi Məhəmmədhüseyn xanın dövründə inşa edilib. Məhəmmədhüseyn xan “Müştaq” təxəllüsü ilə şeirlər yazdığından, saray “Müştaq imarəti” kimi də tanınırdı. Tarixi mənbələrdə onun əmisi tərəfindən burada əsir saxlanıldığı və boğularaq qətlə yetirildiyi göstərilir.
Başqa bir mənbədə isə bu binanın Məhəmmədhüseyn xanın oğlu Məhəmmədhəsən xan tərəfindən inşa edildiyi və “Məhəmmədhəsən xan divanxanası” adlandırıldığı bildirilir.
Binanın inşasına 32 min çervon, yaxud 32 min İran tüməni məbləğində pul xərclənib. 1 rus çervonu, yaxud İran tüməni həmin dövr 3,4 qram çəkidə qızıla bərabər idi. Bina xanlığın əhalisi tərəfindən inşa edilib. Şəki Xan sarayının memarı şirazlı Zeynal Abidin olub. Saraya müxtəlif vaxtlarda naxış vurmuş rəssamlardan beşinin adı məlumdur: Mirzə Cəfər, Abbasqulu, Qəmbər, Əliqulu və Qurbanəli.
Binanın tikintisi zamanı mismardan və ya yapışdırıcıdan istifadə olunmayıb. Saray 2 mərtəbədən, 6 otaqdan, 4 dəhlizdən, 2 güzgülü eyvandan ibarətdir. Tikilinin fasadındakı pəncərə və qapılarında olan şəbəkədə çox xırda həndəsi fiqurlar mövcuddur. Saray divarları da müxtəlif naxışlarla bəzədilib.
1955-1956-cı illərdə memar H.Q.Rzayevin layihəsi və başçılığı ilə burada bərpa işləri aparılıb. Həmçinin saray 1967-ci ildə də təmir edilib. 2019-cu ildə Şəki Xan sarayı Unesco siyahısına daxil edilib.
Hal-hazırda Xan Sarayına iticket.az saytından biletləri əldə edərək baş çəkmək mümkündür. Biletlərin qiyməti 1 - 5 manat arasında dəyişir.
[URIS id=36938]
