Ötən gündən bölgələrdə və Bakıda yağan aramsız yağış bir sıra fəsadlara yol açıb. Yağışın normadan artıq yağması subasmaya səbəb olub. Sabunçu rayonu ərazisində yağış sularının tunelə dolması nəticəsində isə iki nəfər həlak olub.
Bəs görəsən, həlak olan şəxslərin ailə üzvlərinə kompensasiya ödəniləcəkmi? Təbii fəlakət hüquqi baxımdan necə tənzimlənəcək?
Mövzu ilə bağlı BakuPlus.az-a açıqlama verən hüquqşünas Əliməmməd Nuriyev qeyd edib ki, təbii fəlakət nəticəsində baş verən ölüm halları və bununla bağlı hüquqi çərçivə bir sıra qanunvericilik aktlarına, qaydalara əsaslanır:
“Fövqəladə hallar zamanı baş verən zərər halları, o cümlədən insan itkisi, qanunla xüsusi qaydada tənzimlənir. Azərbaycan Respublikasının “Fövqəladə halların qarşısının alınması və nəticələrinin aradan qaldırılması haqqında” qanunu, təbii fəlakətlər, texnogen qəzalar və digər fövqəladə hallar zamanı dövlətin və icra orqanlarının zərərçəkən şəxslərə yardımı ilə bağlı hüquqi çərçivəni təmin edir. Həlak olan şəxslərin ailələrinin sosial müdafiəsi bu çərçivədə nəzərdə tutula bilər.
FHN hadisə yerində xilasetmə əməliyyatlarını həyata keçirir və subasma nəticəsində zərər çəkmiş şəxslərin ailələrinə yardım üçün müraciətlərin yönləndirilməsində rol oynaya bilər. Maddi kompensasiya və yardımların da dövlət büdcəsindən və ya FHN-in müvafiq fondlarından təmin olunması mümkündür”.
Hüquqşünas əlavə edib ki, əgər həlak olan şəxs ailənin əsas gəlir mənbəyi idisə, ailə dövlətin sosial təminat proqramlarına uyğun olaraq pensiya və ya sosial yardım ala bilər.
“Təbii fəlakət nəticəsində həyatını itirən şəxslərin ailələrinin hüquqları Azərbaycan Respublikasının sosial təminat qanunvericiliyi ilə tənzimlənir. Ailələrə dövlət tərəfindən maddi kompensasiya ödənilə bilər. Bunun müxtəlif yollarla həyata keçirilməsi mümkündür. Bəzi hallarda xüsusi fövqəladə vəziyyətlərə cavab olaraq, zərərçəkmiş ailələrə yardım məqsədilə xüsusi qərarlar qəbul edilir. Bu qərarlar maddi yardım və ya kompensasiyaların miqdarını təyin edə bilər.
Əgər həlak olan şəxsin həyat və ya əmlak sığortası varsa, sığorta şirkətləri bu müqavilələrə əsasən ödəniş edə bilər. Bununla bağlı əsas qanunvericilik “Sığorta fəaliyyəti haqqında” Azərbaycan Respublikasının qanununda əks olunub. Həyat sığortası müqaviləsi əsasında ailələrə təyin olunmuş məbləğlər ödənilir. Bu, dövlət kompensasiyalarına əlavə olaraq ailənin maliyyə vəziyyətinin qorunmasına kömək edə bilər”.
Ə.Nuriyev bildirib ki, subasma nəticəsində əmlakına zərər dəyən şəxslərin, əgər əmlak sığortası varsa, sığorta ödənişi tələb etmək hüquqları vardır:
“Bələdiyyələr və yerli icra hakimiyyətləri də zərərçəkən şəxslərin ailələrinə birbaşa yardım göstərə bilər. Bəzi hallarda yerli büdcələrdən xüsusi fondlar vasitəsilə kompensasiyalar ödənilir.
Əgər zərərçəkənlərin ailələri kompensasiya ilə bağlı problemlər yaşayırsa və ya verilən yardımlar yetərli deyilsə, onlar məhkəməyə müraciət edə bilərlər. Məhkəmə yolu ilə dövlət qurumlarının və ya sığorta şirkətlərinin ödəniş öhdəliklərinin təmin olunması mümkündür”.
“Azərbaycanda subasma və digər təbii fəlakətlər zamanı həlak olan şəxslərin ailələrinə kompensasiya ödənilməsi qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş sosial və hüquqi müdafiə mexanizmləri əsasında həyata keçirilir. Ailələr dövlətin müvafiq qurumlarına müraciət edərək maddi yardım və kompensasiya almaq hüququna malikdirlər. Əgər fövqəladə hal kimi qiymətləndirilən bu hadisə dövlət tərəfindən xüsusi olaraq tanınarsa, əlavə yardımlar da mümkündür.
Ailələr FHN-ə, yerli icra hakimiyyətlərinə və ya sosial təminat orqanlarına müraciət edərək hüquqi dəstək və kompensasiya tələblərini irəli sürə bilərlər”, – deyə Ə.Nuriyev fikrini tamamlayıb.
Nəzrin Vahid
