Dünyanın əsas e-ticarət platformalarından biri və Türkiyənin aparıcı e-ticarət platforması “Trendyol” Azərbaycandan olan müştərilərinin 2024-cü il üzrə alış-veriş məlumatlarını paylaşıb.
Ötən il ərzində “Trendyol” Azərbaycana 20 milyondan çox məhsul göndərib. Müştərilərin ən çox sifariş etdiyi məhsullar qadın geyimləri, idman ayaqqabısı, kosmetika, dəriyə qulluq vasitələri və ev və mətbəx əşyaları olub. “Trendyol”dan ən çox sifariş olunan məhsullar arasında geyim 60%-dən yuxarı olmaqla yenə də birinci yeri tutub.
Bəs görəsən, nağd, real alış-verişin getdikcə azalmasının, e-ticarətin artmasının səbəbləri nədir? İqtisadi baxımdan hansı vəziyyət yarana bilər?
Mövzu ilə bağlı Bakuplus.az-a açıqlama verən iqtisadçı Emin Qəriblinin sözlərinə görə, istehlakçının onlayn satış platformalarından istifadə imkanlarının genişlənməsi vətəndaş məmnunluğunu artırır:
“Hökumətlərin yürütdüyü siyasət, konversiya banklarının daxili və korporativ siyasətləri ona yönəlib ki, nağdsız ödənişlər daha çox olsun. Heç yerə getmədən hətta nisbətən ucuz qiymətə xaricdən məhsul əldə edirik. Bu yaxşı imkanlar yaradır. Kölgə iqtisadiyyatının payını azaltmaq üçün sahibkarlara güzəştlər verir ki, nağdsız hesablaşmalar artsın. O da öz növbəsində şəffaflığın təminatçısı rolunu oynayır. Bu, istehlakçının vətəndaş məmnunluğunu da artırır. Məsafədən ticarət etmək olur. Bütün bu addımlar ona gətirib çıxarır ki, gələcəkdə nağdsız hesablaşmalar artacaq. ABŞ-də ticarət mərkəzlərinin sayı getdikcə azalır.
Bunun özünün də müsbət və ya mənfi tərəfləri var. Gileylənirlər ki, elektron ticarət nəticəsində biz işsiz qaldıq. Bəli, bu, dünyanın problemidir. İşsizlərin sayı arta bilər. Amma digər tərəfdən daha çevik və savadlı insanlar yeni qazanc mənbəyi əldə edəcəklər.
Yeni sənaye inqilabına keçid fəsadlarla müşayiət olacaq. Bu, beynəlxalq tədbirlərdə də qeyd olunub. Prosesi müsbət dəyərləndirirəm. Elektron ticarət azalsa, 10 il sonra daha böyük fəsadlarla qarşılaşa bilərik”.
İqtisadçı-ekspert Asif İbrahimli qeyd edib ki, müasir dövrün əsas prioriteti rəqəmsallaşmaya və onlayn satış əmsalına keçiddir:
“Tarix boyu ticarətin özünün qayda-qanunları olub. Dövr keçdikcə bütün sahələrdə inkişaf getdiyi kimi ticarətdə də inkişaf gedir. İnsanlarda vaxt meyarı ön plana çıxdığı üçün alış-verişə zaman xərcləmək istəmirlər. Daha ucuz, keyfiyyətli və səmərəli məhsulu, özü də istehsalçıdan birbaşa almağı üstün tutur. Bu da təbii haldır. Zaman keçdikcə bu, təkmilləşməyə doğru gedir. Mövcud bazarın qanunauyğunluqlarına tab gətirən oyunçular qala bilirlər.
Müasir dövrdə onlayn ticarət daha çox rəqəmsal tətbiqlərdən istifadə etməklə rahatlaşır. Həyat sürətlənib. Həyat sürətləndikcə də bir çox məsələlərdə müasir dövrün tələblərinə uyğunlaşmalıdır. Bu, onlayn platforma mağazalara ciddi təsirini göstərib. Xüsusən xanımlar daha çox istifadə edir. Bu təkcə Azərbaycanda baş vermir. Dünyanın bir çox ölkələrində də belədir. Mağazalar xaricdə müasir dövrün tələblərinə uyğunlaşmağa çalışırlar. Əyani satış etsələr də, onlayn təqdimatını da etməyə çalışırlar. Dövrün tələbi budur. Vətəndaşlarımız da bu istiqamətdə hərəkət etməlidirlər”.
Ekspert Eyyub Kərimli isə əlavə edib ki, dünyada uzun müddətdir elektron ticarətin dövriyyəsi artır:
“Bunun da iqtisadiyyatımız üçün müsbət və mənfi tərəfləri var. İstehsalçılar üçün böyük imkanlar yaradır. İstehsalçı istədiyi yerə öz məhsulunu sata, geniş bazarlara çıxış əldə edə bilir. Bizim kimi idxaldan asılı olan ölkələrə müəyyən mənfi təsirlər göstərir. Ölkədən həm valyuta çıxır, həm də yerli ticarətə zərbə vurur. İnsanlar daha çox başqa ölkələrdən sifariş edərək yerli ticarət şəbəkələrindən alış-verişi azaldırlar. Bu baxımdan hesab edirəm ki, bizim sahibkarlar da elektron ticarət vasitələrini genişləndirməlidirlər. Onlayn platformalarda iştiraklarını artırmalıdırlar, satış kanallarını genişləndirməlidirlər.
Çünki bu – gələcəyin tələbidir. Burada geri qalan rəqabətdə qalib ola bilməyəcək, müflis olmaq təhlükəsi ilə üzləşəcəkdir. Lakin hesab edirəm ki, elektron ticarət genişləndikcə sahibkarlar da buna uyğunlaşacaqlar. Onlayn platformalar ciddi rəqabət mühiti yaradır. Rəqabət mühiti də qiymətlərin münasib olmasına və tənzimlənməsinə şərait yaradır”.
Nəzrin Vahid
