2024-cü ilin yanvar-oktyabr aylarında Azərbaycanda debet kartları ilə aparılan əməliyyatların həcmi 95 milyard 155 milyon manat təşkil edib. Bu, ötən ilin müvafiq dövrü ilə müqayisədə 41% və ya 27 milyard 650 milyon manat artım deməkdir.
Debet kartlarına artan marağın səbəbləri ilə bağlı iqtisadçı Razi Abasbəyli Bakues.az-a müsahibə verib.
Həmin müsahibəni təqdim edirik:
– Razi bəy, debet kartlara marağın artmasının səbəbi nədir?
– Debet kartlara marağın artmasının bir çox səbəbləri var. İlk növbədə, hazırda “ƏDV geri al” sistemi mövcuddur. Bu, ticarətdə nağdsız alış-verişin stimullaşdırılmasında mühüm rol oynayan bir amildir.
Bundan başqa, nağdsız alış-veriş zamanı vətəndaşlara kəşbek tətbiqi təqdim olunur. Ona görə də vətəndaşlar vəsaitlərini əskinas deyil, nağdsız formada kartda saxlamağa üstünlük verirlər. Digər tərəfdən, burada təhlükəsizlik faktoru rol oynayır. Məsələn, əskinası evdə pul halında saxladıqda müxtəlif arzuolunmaz hadisələr yaşana bilər. Yəni, vəsaitlər evdəki xoşagəlməz hadisələrə görə sığortalanmır. Bu baxımdan vətəndaşlar nağdsız əməliyyatlara daha çox maraq göstərirlər.
– Debet kartlara maraq nağd ödənişlərin həyata keçirilməsini tamamilə sıradan çıxara bilərmi?
– Debet kartlara artan maraq nağd əməliyyatları sıradan çıxara bilər. Lakin bir sıra sahələr var ki, orada nağd əməliyyatlar mütləqdir. Bütün hallarda debet kartlar nağdsız əməliyyatların daha çox genişlənməsinə yol açır.
– Nağdsız əməliyyatlar ölkə iqtisadiyyatına necə təsir edir?
– İqtisadiyyatda nağdsız əməliyyatların artması vergi yığımlarının daha yaxşı təşkilinə müsbət təsir göstərir və real iqtisadi mənzərəni ortaya çıxarır. Bu faktor ölkədəki Ümumi Daxili Məhsulun (ÜDM) həcminin dəqiqləşdirilməsi baxımdan olduqca vacibdir. Nağdsız əməliyyatlar kölgə iqtisadiyyatı və ikili mühasibatlıq kimi problemlərin müəyyən mənada həllinə səbəb olur. Bu isə iqtisadiyyatda müsbət impulsların yaranmasına imkan verir.
