Soğanın qiymətindəki artım gündəmdədir. Bir ay əvvəl 50 qəpiyə satılan tərəvəzin kiloqramının qiyməti indi 80 qəpiyə qədər qalxıb. Bu artım bir neçə səbəbdən baş verə bilər. Ən əsas səbəblərdən biri kimi isə hava şəraiti göstərilir.
Bəs görəsən, qiymət artımının əsl səbəbi nədir?
Mövzu ilə bağlı Bakuplus.az-a açıqlama verən iqtisadçı-ekspert Xalid Kərimlinin sözlərinə görə, yanvar ayında tarlada soğan yetişmir:
“Satışa anbarlardan gələn soğan çıxarılır. Soğanın qiymətinin yanvar, fevral və mart aylarında baha olması normal bir şeydir. Fermer, təsərrüfat və anbar sahibi soğanı yetişmə, yığım dövründə anbara yığıb saxlayıb. Ona görə ki, qeyri-mövsüm vaxtında istədiyi qiymətə sata bilsin. Mövsüm dönəmində fermerlər şikayət edir ki, malımı sata bilmirəm, xarab olur. Bu, normal prosesdir. Çünki həmin dövrdə götürüb, qışa saxlayırlar. Qışda da bazara çıxaranda bunun saxlanma və daşınma xərci var.
Tərəvəz məhsullarının yanvar, fevral və mart aylarında – yeni məhsul yığımı ərəfəsində bahalaşması normaldır. Sahibkar yığıb saxlayır, xərc çəkir. Risk edir. Sonra da riski qazanca çevirmək istəyirlər. Bazara çıxarılan soğan həcmi azaldığı üçün qiymətlər daha da arta bilər”.
İqtisadçı-ekspert Asif İbrahimov əlavə edib ki, Azərbaycanda ən çox tələbat olan tərəvəz bitkilərindən biri soğandır:
“Azərbaycan soğanı dünyada özünün yüksək keyfiyyəti ilə seçilir. Bu baxımdan da Gürcüstanda, Ukraynada, Rusiyada, Polşada, Moldovada, Türkmənistanda, Belarusda, Pakistanda, Səudiyyə Ərəbistanında, BƏƏ-də, Qətərdə də istehlakçıların maraq dairəsindədir.
Bundan öncəki illərdə bu tərəvəz məhsulu daxili tələbatı tam ödəmədiyi üçün Nazirlər Kabineti tərəfindən ölkədən çıxarılmasına rəsmi qadağa qoyulmuşdu. Rəsmi qadağa olmadığı təqdirdə isə qeyri-rəsmi olaraq laborator analizlərdə uyğunsuzluqlar müəyyənləşdiyi səbəbindən ölkədən çıxarılmasına ara-sıra qadağalar tətbiq edilir. Qiymət statistikasına nəzər yetirsək, keçən ilin bu aylarında soğanın qiymətinin 1 manat 45 qəpiyə qədər qalxdığını görərik. Yəni, ilin bu aylarında həm evlərdə istifadə olunan, həm də müxtəlif restoranlar şəbəkələrinin məhsul spesifikasiyalarının tələblərinə cavab verən soğan bahalaşır”.
A.İbrahimov qeyd edib ki, Azərbaycanda soğanın saxlanılması üçün xüsusi anbarlar yoxdur:
“Fermerlər adi quru anbarlardan istifadə edir. Avqust-sentyabr aylarında istehsal edilən soğan qışda satışa çıxarılması üçün anbarlarda saxlanılmalıdır. Məhsulu qapalı depoda 4 ay, açıq depoda isə maksimum 2 ay saxlamaq mümkündür. Bundan sonra məhsul xarab olmağa, çürüməyə və cücərməyə başlayır.
Bu aylarda tək soğanda yox, bütün tərəvəzlərin qiymətlərində bahalaşma olur. Məsələn, çerri pomidoru 1 ay qabaq 9 manata olsa da, bugünkü qiyməti 20 manat, xiyar 1 ay qabaq 2 manat 50 qəpik olsa da, bu gün 4 manat 50 qəpiyə satılır”.
Nəzrin Vahid
