Son zamanlar planetimizin üzləşdiyi ən böyük problemlərdən biri qlobal iqlim dəyişikliyi və onun yaratdığı böyük fəsadlardır. Hansı ki, Yer kürəsində təbii fəlakətləri artırır, təbii resurslara, insanların həyat tərzinə mənfi təsir edir. Son 100 illik kosmik müşahidələr göstərir ki, tufan və çovğunların intensivliyinin artması, isti külək, qasırğa və yağıntıları gücləndirib, sel, daşqın hadisələrinin sayı artıb. Bu fəsadlar ölkəmizdən də yan keçmir. Elə götürək iki nəfərin ölümü ilə nəticələnən Bakıxanov və Sabunçu qəsəbələri arasında, Asəf Əsədullayev küçəsi ilə Qambay Vəzirov küçəsinin kəsişməsində yerləşən avtomobil tunelinin yağış suyu ilə dolmasını…
Bakıda gecə saatlarından sübhədək yağan leysan xarakterli intensiv yağış avtomobil tunelini su ilə doldurdu. Tuneldə yaranan bu vəziyyət 2 nəfərin boğularaq ölməsinə səbəb oldu. Bu bədbəxt hadisədən sonra bir sıra işbazlar gah ölənlərin son çəkdikləri videonu “X” hesablarında paylaşmaqla “keşfet”ə düşmək arzularını reallaşdırdılar, gah da tunelin tikintisi zamanı nöqsanlara yol verilib-verilməməsi məsələsini müzakirələrə çıxartdılar. Halbuki, “Körpü Bina Tikinti” MMC tərəfindən inşa olunan tuneldə yağış və qrunt sularının kənarlaşdırılması məqsədilə nasosxana tikilib. Bunun üçün 3 nasos, bundan əlavə də 100 kilovatlıq transformator və generator quraşdırılıb. Xatırladım ki, uzunluğu 388 metr, hündürlüyü 5,5 metr, eni isə 13,5 metr olan tunelin tikintisinə 2019-cu ildə “Azərbaycan Dəmir Yolları”nın sifarişi ilə başlanılıb. “Körpü Bina Tikinti” tərəfindən yüksək standartlara cavab verən avadanlıqlarla tikintisi reallaşdırılan tunel 2020-ci ildə istifadəyə verilib. Tikinti zamanı yalnışlıqlara yol verilsəydi, bu özünü sözügedən şirkətin əsas layihələrindən hesab edilən keçmiş “Şəfa” stadionunun qarşısındakı yeraltı keçiddə, Bakı Olimpiya Stadionundan Heydər Əliyev adına Beynəlxalq Hava Limanı avtomobil yoluna keçiddə, “Suqovuşan” su anbarının təmir və bərpasında, Muğanlı-İsmayıllı-Qəbələ avtomobil yolunda, Sabunçu-Pirşağı-Sumqayıt dəmiryolu stansiyasının yenidən qurulmasında büruzə verərdi.
Hətta bununla bağlı “Azərbaycan Dəmir Yolları” QSC-nin İnfrastruktur departamentinin baş mühəndisi Əfqan İsrəfilov da açıqlamasında bildirib ki, tuneldəki hadisənin ADY-nin infrastrukturu ilə əlaqəsi yoxdur:
“Bakıda “Komsomol dairəsi” kimi tanınan ərazidə yerləşən avtomobil keçidində nasos təsərrüfatının işlək vəziyyətdə olduğu təsdiqlənib. ADY-nin İnfrastruktur departamentinin rəhbərliyi və mütəxəssisləri, Ədliyyə Nazirliyi, Fövqəladə Hallar Nazirliyi, Sabunçu Rayon İcra Hakimiyyətinin rəhbərliyi və Sabunçu rayon prokurorluğu tərəfindən ərazidə birgə yoxlama aparılıb. Yoxlama nəticəsində bütün nasosların yağıntının gücləndiyi tarixdə və tuneli yağış suları basana qədər işlək vəziyyətdə olduğu və hazırda da işlədiyi qeydə alınıb. Tuneldə baş vermiş subasma hadisəsinin ADY-nin infrastrukturu ilə, həmçinin nasos təsərrüfatı ilə əlaqəsi olmayıb”. Bu da ADY-nin rəsmi məlumatı…
Yəni ki, məsələ əlinizə telefon alıb, “X” hesabınızda müqəssir axtaracağımız qədər asan deyil.
Məsələyə münasibət bildirən millət vəkili Fazil Mustafanın fikrincə, adi bir yağıntıdan sonra insan ölümünün olması hamı üçün narahatedici amillərdən biridir. Ancaq konkret kimin məsuliyyət daşıdığını demək bir qədər çətin məsələdir. Çünki bizdə ayrı-ayrı qurumların səlahiyyətləri elə şəkildə qurulub ki, məsuliyyətin kimin daşıdığını müəyyənləşdirmək çətinləşir. Əslində bu kimi məsələlərlə bələdiyyə məşğul olmalıdır. Bələdiyyə sistemi də bizdə hər hansı bir səlahiyyətə sahib deyil.
Məsələ ilə bağlı bakues.az-a danışan Türkdilli Ölkələrin Araşdırmaları Beynəlxalq Elmlər Akademiyasının professoru, şəhərsalma memarı Cahid Həsənov bildirib ki, hər nə qədər tunelin inşası zamanı kommunikasiya xətləri yüksək səviyyədə qurulsa da, danılmaz faktdır ki, müstəqillik illərindən bəri Bakıda kanalizasiya sistemi bərbad vəziyyətdədir:
“Dünyanı cənginə alan qlobal iqlim dəyişmələri fonunda bu, özünü daha çox büruzə verir”.
Ekspertin fikrincə, Azərbaycan qlobal iqlim dəyişmələrinin təsirinə həssas ölkə olduğundan bundan sonrakı məqamda bu kimi hadisələrin yaşanması qaçılmazıdır.
“Bunu təkcə tunellə əlaqələndirmək düzgün deyil. Reallıq odur ki, paytaxtımızın kanalizasiya sistemi standartlara cavab vermir. Bu hal mərkəzi küçələrdə, prospektlərlə, ara məhəllələrdə, hətta fərdi yaşayış evlərində belə müşahidə edilir. Hansısa vətəndaşın evini su basırsa, biz onu günahlandırmalıyıq ki, evini düzgün inşa etməyib?! Bu absurddur”.
Onun fikrincə, yeganə çıxış yolu aidiyyəti qurumların qlobal iqlim dəyişmələrini nəzərə alıb mərkəzi küçələrdə su-kanalizasiya sistemi yenidən qurmasıdır.
